Thời kỳ của người tiêu dùng thông minh

Sử dụng cách đơn giản như vậy nhưng Tierra Patagonia đã tạo cho khách hàng cảm giác như họ đã đóng góp vào sự phát triển bền vững của khu khách sạn này.

Trong thị trường bán lẻ hiện nay, các thương hiệu không dễ dàng bán sản phẩm cho người tiêu dùng như trước, đặc biệt là những người tiêu dùng thông minh. Vậy các thương hiệu cần làm gì để bắt kịp xu hướng và đáp ứng nhu cầu của thế hệ người tiêu dùng thông minh như hiện nay?

Ngày nay, người tiêu dùng tỏ ra thông minh hơn khi đưa ra những quyết định mua sắm. Chẳng hạn, muốn bán được sản phẩm cho một người mua hàng trung bình như anh Steve, một công nhân ở độ tuổi 25 - 30, trước tiên, thương hiệu Samsung cần nhờ đến các phương tiện truyền thông để tạo ấn tượng.

Tiếp đến là tổ chức sự kiện ra mắt sản phẩm hoành tráng được tường thuật trên YouTube và cuối cùng là phải làm sao để sản phẩm được xuất hiện với những bình luận, đánh giá tốt trên các trang mạng, diễn đàn công nghệ.

Những hoạt động này tất nhiên sẽ tác động đến anh Steve cùng với những nhận xét và lời khuyên của những người bạn anh đã sử dụng qua các sản phẩm của Samsung.

Quy trình trước khi đi đến quyết định mua sản phẩm này của Steve cũng giống như 82% những người tiêu dùng khác đã được điều tra trong một nghiên cứu mới đây của Forrester năm 2012. Họ luôn tìm kiếm thông tin và tìm hiểu sản phẩm thông qua hàng loạt kênh khác nhau trước khi quyết định mua.

Dường như mô típ này cũng thường thấy ở nhiều ngành công nghiệp khác. Theo điều tra của Social Media Today, 48% người tiêu dùng gắn mạng xã hội và các công cụ tìm kiếm trực tuyến vào quy trình mua hàng của họ.

Hầu hết các khách sạn chuyển sang tập trung đầu tư vào các kênh bán hàng trực tuyến, tiếp cận những người du lịch trên Facebook, Trip Advisor và Agoda, trong khi hợp tác với các kênh đại lý truyền thống ngày càng giảm xuống.

Một ví dụ khác, chuỗi khách sạn của Tập đoàn Quản lý khách sạn Châu Âu Accor chỉ nhận được 7% khách hàng từ các đại lý môi giới du lịch, trong khi 25% khách hàng đến từ các hoạt động bán hàng trực tuyến và 40% là khách hàng trực tiếp đặt phòng với khách sạn.

Người tiêu dùng ngày càng thông minh hơn không đơn thuần là nhờ các thiết bị thông minh. Họ tìm hiểu sản phẩm qua nhiều nguồn và các kênh thông tin khác nhau, sau đó tìm kiếm những ưu đãi, khuyến mãi hấp dẫn nhất trước khi quyết định chi tiền.

Câu hỏi đặt ra là, liệu thương hiệu của bạn có đang tạo ra một loạt những điều khác biệt bắt kịp xu hướng này hay vẫn cố gắng thu hút khách hàng theo những cách thức truyền thống?

Trong thời đại mà người tiêu dùng chỉ đưa ra quyết định mua sắm cuối cùng sau khi đã hoàn thành quy trình nghiên cứu về sản phẩm, liệu thương hiệu của bạn có phù hợp với mô hình mua sắm thông minh này hay dễ dàng bị gạt ra khi người tiêu dùng tiến hành tìm kiếm dựa trên những biến số thông thường?

Các công cụ mới sẽ tiếp tục được phát triển, cung cấp cho người tiêu dùng những cách thức mới khác nhau để nghiên cứu về sản phẩm họ đang tìm kiếm. Các nhãn hàng không bắt kịp xu thế này sẽ dễ dàng bị bỏ rơi.

Liệu có phải thương hiệu của bạn chỉ cần cung cấp sản phẩm tốt nhất cho khách hàng là đủ? Rất tiếc, câu trả lời là không. Bạn có thể đem đến sản phẩm có "giá trị tốt nhất" cho khách hàng với giá thấp hơn, nhưng điều đó không thể đảm bảo bạn sẽ sống sót khi một thương hiệu khác chào hàng với những lựa chọn và giá cả hấp dẫn hơn của bạn.

Thay vì cố gắng đem lại giá trị tốt nhất, hãy nâng tầm thương hiệu của bạn để đem lại giá trị thông minh. Dưới đây là ba lời khuyên có thể tham khảo:

1 Tạo ra trải nghiệm mua sắm thông minh. Trong thời đại ngày nay, thiếu thời gian gần như là vấn đề chung của tất cả mọi người. Một thương hiệu có thể len lỏi vào cuộc sống đơn giản bằng cách thông qua việc hạn chế những lựa chọn khác của người tiêu dùng theo một cách thông minh. Với những nhãn hàng tiêu dùng nhanh, lời khuyên là hãy giúp người tiêu dùng nghĩ đến họ cần gì trước khi họ biết về nó.

StyleMint là một thương hiệu thời trang bán lẻ trực tuyến, khi vào trang web của StyleMint, khách hàng được đặt vào những khảo sát ban đầu rất đơn giản nhằm nhận định phong cách phù hợp với họ. Những mẫu hàng mới được sắp xếp vào một showroom ảo với những gợi ý về thời trang và phong cách phù hợp với người mua ngay trên màn hình máy tính của họ.

Dữ liệu quyết định những showroom cá nhân hóa này được cập nhật mỗi khi có một khách hàng nhấp chuột vào một sản phẩm, tìm kiếm sản phẩm nào đó hay quyết định mua sản phẩm.

2 Tạo ra một quy trình mua sắm hiệu quả. Tự đặt mình vào thói quen mua sắm của người tiêu dùng sẽ giúp thương hiệu của bạn có được vị trí trong tâm tưởng của họ. Một trong những cách tốt nhất để làm điều này là nhận dạng lĩnh vực mà thương hiệu của bạn có thể tạo ra sự thuận tiện cho người tiêu dùng.

Drugstore.com có lẽ không phải là lựa chọn giá tốt nhất cho khách hàng mua các sản phẩm vitamin và dinh dưỡng, nhưng với nó, người mua hàng có thể đặt hàng thường xuyên và sử dụng sản phẩm với một lịch trình cụ thể và tiện lợi.

Trong xu thế hiện nay, các cửa hàng in ảnh phục vụ người tiêu dùng với các sản phẩm in chất lượng cao lần lượt bị đóng cửa, do người tiêu dùng chuyển sang chia sẻ những hình ảnh điện tử thay vì in ảnh truyền thống như trước kia.

Là một doanh nghiệp thuộc ngành công nghiệp đang trong giai đoạn "mặt trời lặn", Fotohub đã phát triển Foto ideas, cho phép người dùng chia sẻ và thể hiện bản thân theo những cách khác nhanh hơn và tạo ra các ý tưởng quà tặng tiện lợi.

3 Tạo ra trải nghiệm mua sắm làm tăng ý nghĩa cuộc sống cho người tiêu dùng. Những người mua hàng có kiến thức có thể vẫn bị hấp dẫn bởi giá cả rẻ hơn, tuy nhiên, họ cũng tìm kiếm những sản phẩm có ý nghĩa, giúp họ có cảm giác việc mua sản phẩm đó không đơn thuần là một giao dịch mua hàng hay chỉ là một phần trong quy trình tiêu dùng không giới hạn.

Tại Chile, thương hiệu Tierra Patagonia Hotel & Spa đã cung cấp cho mỗi khách hàng một hạt giống và họ có thể lựa chọn trồng tại một khu vực được quy hoạch của Tierra Patagonia, sau đó, chính họ có thể theo dõi sự phát triển của cái cây mình đã tự tay trồng.

Sử dụng cách đơn giản như vậy nhưng Tierra Patagonia đã tạo cho khách hàng cảm giác như họ đã đóng góp vào sự phát triển bền vững của khu khách sạn này.

Thời đại của người tiêu dùng thông minh đã đến. Các thương hiệu cần tìm ra cách thức để đem lại những giá trị thông minh có thể làm cho người tiêu dùng cảm thấy thỏa mãn vì đã có những quyết định mua sắm thông minh.

Tên thương hiệu và giai nhân

Người ta thấy hoa hậu Mai Phương Thúy đang kiếm tiền bằng cách dự tiệc của hãng rượu, thời trang; hoa hậu Hương Giang luôn có nhiều ưu ái cho hàng Việt; Lý Nhã Kỳ tận dụng hình ảnh của mình để bán kim cương, hàng hiệu...

Người đẹp hiện diện bên sản phẩm làm tăng sức mạnh cho thương hiệu. Đó là bài học kinh điển của giới làm thương hiệu và marketing. Bài học này có đúng ở thị trường Việt Nam?

Showbiz Việt có "nguồn cung" dồi dào trong việc tạo dựng một hình ảnh đại diện khuếch trương thương hiệu cho các hãng sản xuất. Số đo hình thể, mức độ nổi tiếng, khả năng tỏa sáng... là các yếu tố quan trọng để mỹ nữ, mỹ nam giành được nhiều hợp đồng quảng cáo cho sản phẩm. Họ đều làm nghề "đón hào quang" như: diễn viên, ca sĩ, người mẫu, hoa hậu.

Tần suất xuất hiện của họ trên truyền thông không chỉ được tính bằng vai diễn qua phim ảnh, sô diễn trên sân khấu, mà còn được củng cố bởi số lần rảo bước trên thảm đỏ, tham dự các sự kiện, số lần trả lời phỏng vấn báo chí...

Hiện thời, những cái tên từng có được nhiều hợp đồng quảng cáo phải kể đến Hồ Ngọc Hà, Tăng Thanh Hà, Minh Hằng, Phương Linh, Bình Minh, Anh Thư, Jennifer Phạm, Mai Phương Thúy, Thủy Tiên, Vân Trang..., trong số đó, nổi bật nhất có lẽ là Tăng Thanh Hà.

Cô Trúc của Bỗng dưng muốn khóc đang khai thác "mỏ vàng" với các hợp đồng đại sứ thương hiệu của Audi, Toshiba, rồi gắn hình ảnh của mình với hai nhãn hàng mỹ phẩm kem dưỡng da Olay và lăn khử mùi Rexona với khẩu hiệu "Tăng Thanh Hà tự tin đến từng milimet".

Hồ Ngọc Hà đã có thời kiếm bộn tiền từ việc làm đại diện hình ảnh cho Tập đoàn Toshiba, dầu gội Sunsilk, Kềm Nghĩa, kem chống nắng Sunplay, nước ép dinh dưỡng Max-Vi. Mai Phương Thúy sau khi đăng quang ngôi vị Hoa hậu Việt Nam năm 2006 đã được mời làm đại diện thương hiệu cho Melinh Plaza và Eurowindow.

Diễn viên Lý Nhã Kỳ và ca sĩ Hồng Nhung làm đại sứ thương hiệu cho Mecedes-Benz. Và mới đây nhất, Trương Ngọc Ánh trở thành đại sứ thương hiệu cho Tân Hoàng Minh Group, Phương Linh đang vi vu với Lead mới của Hãng Honda.

Không tiết lộ với truyền thông nhưng giới thạo tin đã nhiều phen choáng váng trước mức cát sê quảng cáo hàng chục ngàn đô của các ca sĩ, người mẫu, diễn viên. Cho nên, quảng cáo trên sóng truyền hình, phát thanh hoặc báo in là xu hướng kiếm tiền của những người đẹp đã nổi danh.

Những mỹ nhân biết tránh scandal để hình ảnh "sạch" luôn là sự lựa chọn đắt giá của các thương hiệu nổi tiếng toàn cầu khi muốn chinh phục thị trường bán lẻ ở Việt Nam.

Hãy nghe Tăng Thanh Hà phát biểu lý do làm đại sứ cho Toshiba: "Chiến dịch Khơi dậy ước mơ của Toshiba đã gợi cho tôi nhớ đến ước muốn luôn hoàn thiện bản thân và cuộc sống của mình. Là một diễn viên, người mẫu, tôi luôn theo đuổi sự đổi mới với mong muốn hoàn thiện bản thân và đáp ứng nhu cầu của công chúng. Đó là triết lý của thương hiệu Toshiba mà tôi cảm thấy gần gũi nhất và đây cũng là lý do khiến tôi quyết định làm đại diện cho Toshiba".

Danh tiếng của một mỹ nhân được dùng đúng lúc cũng là danh tiếng của thương hiệu.

Nhưng chọn kiều nữ để làm thương hiệu cũng giống như chơi với dao. Rủi ro của doanh nghiệp có thể được gài sẵn trong lối sống của người đẹp làm đại diện hình ảnh. Scandal là cái có thể biến thứ đang tỏa sáng thành... rác trong tâm lý người tiêu dùng sau một đêm.

Mạng di động HT Mobile đã chi cả tỷ đồng tài trợ cho bộ phim Nhật ký Vàng Anh với kỳ vọng phát triển hình ảnh ngôi sao Hoàng Thùy Linh. Nhưng nhà mạng này đã phải mếu máo khi Hoàng Thùy Linh lộ clip sex tai tiếng.

Sự cố này bị xem là một trong những nguyên nhân không nhỏ dẫn tới tình trạng "tụt dốc không phanh" của thương hiệu mạng di động mới xâm nhập thị trường Việt này. Đừng quên, sóng gió trong đời sống người nổi tiếng cũng là sóng gió của thương hiệu khi chọn họ làm đại diện hình ảnh!

Rất nhiều quảng cáo sản phẩm của các người đẹp Việt đã thúc đẩy kinh doanh của một nhãn hàng. Nói một cách sòng phẳng, nữ giới hòa quyện vào chi tiết sản phẩm của một thương hiệu bao giờ cũng có ưu thế tiếp cận người tiêu dùng nhanh và rộng hơn so với nam giới.

Cho nên, đất quảng cáo phần nhiều dành cho các "đôi chân dài miên man", nụ cười tỏa rạng của kiều nữ. Danh xưng "nữ hoàng quảng cáo" của một kiều nữ chắc hẳn xuất phát từ một tờ báo thiên về giải trí.

Đặc tính thương hiệu không thể phó thác cho hình ảnh đoản thời của một quảng cáo sản phẩm. Nhưng, đặc tính đó dễ được thăng hoa trong trạng thái diễn xuất quảng cáo của một nhan sắc đang đình đám giữa truyền thông.

Hơn nữa, điểm lợi hại là slogan của nhãn hàng được thổi lên bằng tiếng nói của một mỹ nhân thì sức lan tỏa của thương hiệu vào lối sống cộng đồng càng sâu. Cho nên, khi mỹ nhân là một "ngọc nữ" thì giá trị kinh tế của nhan sắc đương nhiên là.. ngất ngưởng!

Người ta thấy hoa hậu Mai Phương Thúy đang kiếm tiền bằng cách dự tiệc của hãng rượu, thời trang; hoa hậu Hương Giang luôn có nhiều ưu ái cho hàng Việt; Lý Nhã Kỳ tận dụng hình ảnh của mình để bán kim cương, hàng hiệu...

Xu hướng quảng cáo sản phẩm của các thương hiệu lớn luôn ưu ái phái nữ đã được các người đẹp đón đầu. Chính họ cũng tích cực trau chuốt hình ảnh của mình để dễ dàng có hợp đồng quảng cáo bạc tỷ.

Âm nhạc tạo nên thương hiệu

Nghe nhạc của các Khan ở Mông Cổ với những thảo nguyên rộng lớn, những đàn gia súc ồn ào, những tiếng thanh la, tù và lẫn trong tiếng gió, cảm giác như ta đang sống với đất trời. Tiếng vó ngựa đằng xa, tiếng vọng từ những ngọn núi, âm thanh thật sự của thiên nhiên kỳ vĩ, của núi rừng và những người anh hùng trên lưng ngựa, nhạc của Khan, nhạc của mẹ thiên nhiên.

Một bản nhạc sôi động vang lên: "Tell me when you will be mine...", với hình ảnh một anh chàng điển trai dù tay lạnh run vẫn cố tìm chai bia Heineken trong thùng đá. Không cần nhiều lời, bạn sẽ nhớ đến thương hiệu Heineken mỗi khi nghe bản nhạc ấy.

Nhiều em bé vẫn nghêu ngao hát bài "Trăm phần trăm, chúng tôi là những con bò” trong quảng cáo sữa tươi 100% của Vinamilk, mặc dù quảng cáo đã được ngừng phát từ vài năm trước. Một bài hát thật dễ thương, có giai điệu rất trẻ thơ, nhắc nhớ mẹ mua sữa Vinamilk mỗi ngày. Đó cũng là một cách nhắc nhớ tuyệt vời về thương hiệu, những câu hát tưởng như vu vơ lại có tác dụng to lớn đến vậy.

"Sống trong đời sống cần có một tấm lòng, để làm gì..., để gió cuốn đi", bài hát của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cất lên trong mẩu quảng cáo Quỹ 6 triệu ly sữa cho trẻ em nghèo Việt Nam của Vinamilk. Chỉ một câu đọc trầm ấm: "Hãy uống sữa Vinamilk để đóng góp 6 triệu ly sữa cho trẻ em nghèo trên khắp Việt Nam" cũng làm lòng yêu thương trong mỗi chúng ta trỗi dậy.

Mỗi khi đứng trước kệ hàng, phải phân vân chọn giữa Dutch Lady và Vinamilk, mọi người vẫn thường chọn Vinamilk vì nghĩ rằng mình sẽ đóng góp một phần nhỏ bé cho trẻ em nghèo.

Âm nhạc đã đi vào máu thịt của chúng ta từ những lời ru của mẹ, của bà, từ những âm thanh của cuộc sống: tiếng gà gáy trưa, tiếng rao bán hàng, tiếng sáo diều vi vu..., nó đi vào tâm thức của chúng ta một cách tự nhiên, không chủ đích nhưng rất sâu đậm.

Trong thương hiệu cũng vậy, khi đã xem một phim quảng cáo với hình ảnh và âm nhạc hòa quyện với nhau, âm nhạc thường có vai trò quan trọng hơn, đi vào tâm thức sâu hơn hình ảnh nên khi nghe lại đoạn nhạc quen thuộc, chúng ta sẽ nhớ về thương hiệu được quảng cáo.

Có nhiều loại nhạc khác nhau để bạn có thể sử dụng nhằm truyền tải thông điệp của mình, tùy theo nội dung và hình thức của thương hiệu. Các loại nhạc truyền thống thường được sử dụng cho những thương hiệu có lịch sử lâu đời, các loại nhạc có giai điệu trẻ trung luôn gây được ấn tượng với giới trẻ, thể hiện sức sống mãnh liệt của thương hiệu...

Về mặt thị giác, người tiêu dùng có thể nhận diện thương hiệu bằng hình dáng logo, màu sắc, thiết kế bao bì. Còn với âm nhạc, họ có thể liên tưởng tới thương hiệu qua thính giác và sự liên tưởng này còn mạnh mẽ hơn thị giác rất nhiều vì nó được rung động từ sâu thẳm trong tâm thức.

Khi sử dụng âm nhạc trong thương hiệu, bạn cũng cần tìm hiểu kỹ từng dòng nhạc và tính cách của những người thích nghe dòng nhạc đó để chọn những dòng nhạc phù hợp với thương hiệu của bạn.

Với rock, âm bass, âm treble, tiếng guitar, tiếng rít của micro tiếng gào thét đầy ngẫu hứng của rocker, tiếng giậm chân, tiếng vỗ tay của người hâm mộ sẽ làm bạn phát điên vì những âm thanh náo nhiệt tưởng như không giai điệu nhưng thật sự làm bạn hứng khởi... Rap, house, electro, hip hop, R&B, mỗi loại thể hiện tâm hồn của một nền văn hóa, một giá trị, một giai đoạn của sự phát triển.

Còn có những dòng nhạc thể hiện sự phóng khoáng, sự tự do, niềm hạnh phúc được sống, được ca hát, được yêu thương. Hãy nghe những bài hát từ Cuba, Afghanistan, Tây Tạng, Mông Cổ, những bài ca chan chứa yêu thương. Một Cuba nóng bỏng, những bãi cát dài, những đồng mía khô, những chàng trai với cặp mông tròn lẳn, những cô gái với bộ ngực căng tròn đầy sức sống ca ngợi tự do, họ hát lên những giai điệu Latin thật trữ tình.

Nghe nhạc của các Khan ở Mông Cổ với những thảo nguyên rộng lớn, những đàn gia súc ồn ào, những tiếng thanh la, tù và lẫn trong tiếng gió, cảm giác như ta đang sống với đất trời. Tiếng vó ngựa đằng xa, tiếng vọng từ những ngọn núi, âm thanh thật sự của thiên nhiên kỳ vĩ, của núi rừng và những người anh hùng trên lưng ngựa, nhạc của Khan, nhạc của mẹ thiên nhiên.

Âm nhạc là liều thuốc thần kỳ mà nếu nhà làm marketing nào biết sử dụng đúng thời gian, ngữ cảnh, định vị thương hiệu sẽ tạo nên sự kết nối diệu kỳ với người tiêu dùng, đi thẳng vào trái tim, làm rung động những nơi thầm kín nhất trong tâm hồn của họ. Âm nhạc nối liền những trái tim.

Cách sử dụng hiệu quả tiếp thị lan truyền

- Khai thác động cơ của con người. Những chiến dịch tiếp thị lan truyền thông minh đánh vào tâm lý con người, rằng ai cũng muốn được kết nối, được ngưỡng mộ, được nhiều người biết đến hoặc được chia sẻ. Người ta viết blog, chuyển tiếp email hoặc trang web hay. Vì vậy, hãy thiết kế một chiến lược tiếp thị dựa trên động cơ và hành vị phổ biến của con người để giúp nó chuyển tải thành công.

Thuật ngữ “tiếp thị lan truyền” (viral marketing) ra đời từ những năm đầu thập niên 80. Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, tiếp thị lan truyền đang trở thành một trong những chiến lược tiếp thị quan trọng của nhiều công ty cũng như các tập đoàn đa quốc gia.

Nhiều tập đoàn lớn đang gia tăng sử dụng internet như một hình thức hiệu quả của tiếp thị lan truyền. Khi những công ty như Procter & Gamble, GM, Pepsi, và hầu hết những tên tuổi lớn nhất trên thế giới sử dụng internet, họ đã mở thêm cánh cửa cơ hội và giảm đi những nguy cơ tiềm ẩn trong chiến dịch marketing truyền thống.

Câu chuyện thành công của Hotmail

Thuật ngữ “tiếp thị lan truyền” (viral marketing) ra đời từ khi dịch vụ thư điện tử Hotmail quảng cáo cho sự xuất hiện của mình bằng chính email mà khách hàng của Hotmail gửi đi. Ý tưởng ở đây là khi một người nhận được email quảng cáo, người đó sẽ trở thành “khách hàng” (người sử dụng hoặc người ủng hộ) và tiếp tục lây lan sang những người chung quanh. Nếu lấy tỷ lệ một người nhận email truyền cho hai người trở lên, thì số lượng người trở thành “khách hàng” sẽ tăng lên rất nhanh.

Được phát triển bởi hãng Microsoft, Hotmail.com là một trong những dịch vụ email chạy trên nền web miễn phí đầu tiên. Chiến lược của nó rất đơn giản. Nó cho người dùng sử dụng dịch vụ và địa chỉ email miễn phí, ở dưới mỗi lá thư là dòng chữ: “Hãy nhận dịch vụ email cá nhân miễn phí tại địa chỉ: http://www.hotmail.com”. Khi người dùng gửi mail đi cho bạn bè và người thân, họ sẽ đọc thấy dòng đó và đăng ký dịch vụ. Cứ vậy mà số lượng người dùng lan rộng ra nhanh chóng, giống như một hòn sỏi rơi xuống hồ tạo ra những cơn sóng dồn dập lan truyền.

Lời khuyên cho các nhà quản lý

Để thành công với tiếp thị lan truyền, có một số nguyên tắc cần ghi nhớ như sau:

- Cho miễn phí sử dụng sản phẩm và dịch vụ có giá trị. Hầu hết những chương trình tiếp thị lan truyền đều cho miễn phí sản phẩm và dịch vụ có giá trị để thu hút sự chú ý. Phương pháp này có thể không có lợi ngay nhưng nếu thu hút được sự chú ý từ những thứ miễn phí, lợi nhuận sẽ đến ngay sau đó.

- Đảm bảo việc lan truyền dễ dàng. Giống như virus chỉ bùng phát khi nó gặp điều kiện lan truyền thuận lợi. Phương cách và phương tiện chuyển tải thông điệp tiếp thị của bạn phải dễ dàng để truyền tải và lan rộng: ví dụ như email, trang web, hoặc tải phần mềm. Tiếp thị lan truyền hữu hiệu trên mạng vì cách giao tiếp tức thời trên đó rất dễ dàng và rẻ tiền.

- Đơn giản. Thông điệp tiếp thị tốt nhất thường đơn giản và hấp dẫn. Thông điệp tiếp thị lan truyền cũng cần thật đơn giản để có thể chuyển tải dễ dàng và không gây hiểu lầm.

- Khai thác động cơ của con người. Những chiến dịch tiếp thị lan truyền thông minh đánh vào tâm lý con người, rằng ai cũng muốn được kết nối, được ngưỡng mộ, được nhiều người biết đến hoặc được chia sẻ. Người ta viết blog, chuyển tiếp email hoặc trang web hay. Vì vậy, hãy thiết kế một chiến lược tiếp thị dựa trên động cơ và hành vị phổ biến của con người để giúp nó chuyển tải thành công.

- Sử dụng mạng lưới sẵn có. Con người thuộc về xã hội, và những nhà tiếp thị qua mạng phải hiểu sâu sắc sức mạnh các mạng xã hội, từ những quan hệ lỏng lẻo cho đến những nhóm có quan hệ thân thiết, chặt chẽ. Hãy sử dụng những mạng lưới này để chuyển tải thông điệp của bạn.

- Tận dụng tài nguyên của người khác. Những kế hoạch tiếp thị lan truyền sáng tạo dùng nguồn tài nguyên của người khác để truyền đạt. Ví dụ những chương trình có liên kết với nhau đặt những đường dẫn bằng hình ảnh hay bằng chữ lên trang web của nhau, trong khi đó các tác giả đăng tải miễn phí bài viết của họ hoặc thiếp lập các kết nối mạng.

Một thương hiệu Việt cần bản sắc Việt

Hàn Quốc có thể được xem là tấm gương trong nỗ lực xuất khẩu văn hóa thông qua ngành công nghiệp giải trí và đang dần góp phần định hình văn hóa xem, nghe và chơi của các quốc gia Đông Á. Kết quả là người tiêu dùng châu Á đổ xô mua hàng và du lịch đến Hàn Quốc, đất nước mà trước đây không phải là địa điểm du lịch hấp dẫn.

Trong bảng xếp hạng thương hiệu Interbrand 2012, các thương hiệu châu Á đều là những cái tên thuần Á: Samsung, Canon và Toyota. Với những doanh nghiệp (DN) Việt đang trong quá trình khẳng định và nâng cao giá trị thương hiệu Việt trên toàn cầu, làm sao để không trở thành bản sao của phương Tây và khẳng định thương hiệu của mình thông qua các ý tưởng kinh doanh vẫn đang là một bài toán khó.

Định nghĩa “đói nghèo là trạng thái thiếu thốn về vật chất” là đúng nhưng chưa đủ, bởi nó còn bao hàm một ý nghĩa rộng hơn, đó là đói nghèo về bản sắc. Cũng giống như nhiều quốc gia châu Á khác, Việt Nam đang gặp phải nạn đói nghèo về bản sắc, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế.

Để tìm được hướng giải quyết vấn đề này, yếu tố tiên quyết là sự hợp sức của tất cả các DN, tổ chức trong nước và sự ủng hộ của đông đảo người tiêu dùng.

Có thể hiểu đói nghèo bản sắc là khi ai đó thiếu tự tin vào bản sắc nguyên gốc của mình. Ở khía cạnh kinh tế, Việt Nam cũng đang rơi vào nạn đói nghèo này, một phần do ảnh hưởng của toàn cầu hóa, xu thế đặt tên nước ngoài cho DN hoặc thương hiệu nội địa đang chiếm ưu thế.

Có rất nhiều nhãn hàng nội địa vì muốn hướng tới khung giá bán cao hơn nên đã chọn những cái tên ngoại như Mattana, Novelty, Gosto. Một giám đốc của Q-Mobile chia sẻ, họ không đủ tự tin vào tiềm năng bán hàng của thương hiệu với tên thuần Việt.

Gần đây, chúng ta đã được chứng kiến hàng loạt thương hiệu nội lần lượt rơi vào tay các nhà tư bản nước ngoài. 50% cổ phần của thương hiệu Phở 24 đã được bán cho Tập đoàn Thực phẩm Jollibee của Philippines, 85% cổ phần của thương hiệu Gạch men Prime được bán cho Tập đoàn Xi măng SCG của Thái Lan.

Ảnh hưởng của các thương hiệu mang tên thuần Á đã góp phần đáng kể vào việc xây dựng các thương hiệu độc đáo trên toàn cầu. Trong bảng xếp hạng thương hiệu Interbrand 2012, các thương hiệu châu Á được ghi danh đều sở hữu những cái tên thuần Á, đó là Samsung, Canon và Toyota.

Nếu như trước đây, các thương hiệu này được đặt cho những cái tên ngoại quốc, thì liệu rằng Hàn Quốc và Nhật Bản có còn được xem là các quốc gia có khả năng tạo ra các thương hiệu chất lượng cao?

Trước tiềm năng của thị trường toàn cầu với hơn 7 tỷ dân, chúng ta đang bỏ qua cơ hội khổng lồ về giá trị kinh tế và tầm ảnh hưởng toàn cầu với tư cách là một quốc gia. Vào thời khắc bán đi một thương hiệu có tính biểu tượng của Việt Nam, chúng ta đã làm tuột mất bệ phóng khuếch tán tầm ảnh hưởng toàn cầu của Việt Nam về giá trị văn hóa và bản sắc.

Nhớ lại trường hợp kem đánh răng Dạ Lan, thương hiệu tiên phong bước ra các thị trường nước ngoài như Campuchia, Lào và Trung Quốc, đã bị lãng quên và biến mất khỏi thị trường ngay sau khi bán cho Colgate.

Làm thế nào để các doanh nhân đất Việt có thể biến giá trị bản sắc Việt thành lợi thế cạnh tranh? Dưới đây là hai ý tưởng có thể suy ngẫm và cân nhắc khi xây dựng những thế hệ thương hiệu Việt.

1. Là đại diện toàn cầu của Việt Nam: Khi thiết kế mô hình kinh doanh cho DN hướng tới trở thành đại diện cho Việt Nam trên phạm vi toàn cầu, mô hình kinh doanh đó nhất định sẽ giúp hưởng lợi từ việc nổi lên của Việt Nam.

Và nếu đặt tên thương hiệu thuần Việt, việc đăng ký bảo hộ thương hiệu trên các thị trường quốc tế sẽ dễ dàng hơn. Vì vậy, nếu tham vọng xây dựng thương hiệu toàn cầu, cần thực sự là chính mình, là thuần Việt, như thế bạn sẽ gặt hái những lợi ích khổng lồ trong tương lai.

Samsung là ví dụ điển hình của thương hiệu châu Á, đã rất trung thành với bản sắc của mình trong suốt hành trình mở rộng kinh doanh toàn cầu. Từ vai trò chỉ là một đại lý thương mại, Samsung ngày nay đã trở thành trụ cột phát triển kinh tế của Hàn Quốc và có tầm ảnh hưởng lớn về chính trị, văn hóa và truyền thông.

2. Giá trị khổng lồ của trải nghiệm văn hóa Việt: Một sản phẩm hay dịch vụ giờ đây không còn đứng một mình. Để nhượng quyền sản phẩm hay dịch vụ, phải gắn nó với một tập quán độc đáo và tạo ra một trải nghiệm hoàn chỉnh.

Là doanh nhân đất Việt, nên đem những nét quyến rũ và huyền bí của giá trị văn hóa và lịch sử hàng ngàn năm vào sản phẩm và dịch vụ của mình. Một người bán cà phê không nên chỉ bán hạt cà phê, mà nên bán cho thế giới văn hóa uống cà phê phin và tập quán thưởng thức cà phê của người Việt.

Hàn Quốc có thể được xem là tấm gương trong nỗ lực xuất khẩu văn hóa thông qua ngành công nghiệp giải trí và đang dần góp phần định hình văn hóa xem, nghe và chơi của các quốc gia Đông Á. Kết quả là người tiêu dùng châu Á đổ xô mua hàng và du lịch đến Hàn Quốc, đất nước mà trước đây không phải là địa điểm du lịch hấp dẫn.

Đã có một vài tên tuổi DN Việt, như Trung Nguyên chẳng hạn, giúp khởi động hành trình nâng giá trị bản sắc Việt trên toàn cầu, giờ đây Việt Nam cần có thêm nhiều DN hơn nữa dám thoát ra khỏi mô-típ làm bản sao của phương Tây và bắt đầu xây dựng những thương hiệu đậm đà bản sắc Việt thông qua các ý tưởng kinh doanh.

Trung Nguyên đi “la làng” và cách bán cơm kiểu Mỹ

Và tất yếu, ngôn ngữ là chìa khóa để mở cửa ra thế giới. Chỉ với sự thách thức nho nhỏ này, họ đã cố gắng tìm được tiếng nói chung, một sự đồng cảm dễ thương giữa nhãn hàng và khách hàng nhí.

Câu chuyện Starbucks mở cửa hàng đầu tiên tại TP.HCM trong thời gian vừa qua có lẽ là một trong những chủ đề “hot” nhất trong làng marketing Việt.

Sự đồng cảm chẳng phải là điều gì lớn lao, mà đến từ những điều rất thường ngày, rất con người.

>> Vũ cứ làm, đừng nói!  >> Trung Nguyên quyết “đấu” Starbucks tại Mỹ >> Tham vọng lớn của Starbucks tại châu Á >> Trung Nguyên gửi thông điệp gì cho Starbucks?

Dĩ nhiên, việc vào một nước nào đó là chuyện thường tình với các ông lớn đa quốc gia. Thương hiệu như vậy, túi tiền bự như vậy, cách làm thị trường chuyên nghiệp như vậy, đi đâu mà chẳng được chào đón.

Chẳng thế, mà ở một số nước (châu Âu hẳn hoi), nếu một thành phố không có cửa hàng McDonald’s hay Starbucks, thì ắt hẳn chưa thể được xem là thành phố “có hạng”.

Tuy nhiên, câu chuyện ở Việt Nam lại có phần hơi đặc biệt. Nó đặc biệt vì những phát biểu từ ông chủ Trung Nguyên - doanh nghiệp cà phê hàng đầu trong nước - về Starbuck, như thể tập đoàn này chỉ vào Việt Nam để “khiêu chiến” với Trung Nguyên.

Những lời đao to, búa lớn xuất hiện dày đặc trên các tờ báo, nhiều đến độ cứ thấy Đặng Lê Nguyên Vũ, nhiều người lại nghĩ đến thứ nước đường có mùi cà phê - ấy là cách anh Vũ miêu tả về Starbucks.

Ấy thế mà “nạn nhân” thì thật lạ, cứ khai trương, rót cà phê mỏi tay, rồi lại có tin đồn họ rục rịch mở cửa hàng thứ hai. Nhưng lạ nhất, là họ cứ lặng im, như là chẳng biết, chẳng nghe, chẳng thấy gì cả.

Có thể đó là bài của cao thủ, hoặc họ đã quá quen với phản ứng tương tự ở những thị trường họ đã đi qua. Ngay ở Mỹ, chẳng phải đã có nhiều quán cà phê địa phương đã từng căng băng rôn, biểu ngữ phản đối ngay khi Starbucks mở cửa hàng đó sao?

Câu chuyện rôm rả cứ thế, cứ thế diễn ra, để mọi người như cuốn vào cuộc chiến ngôn từ, mà rất ít người tĩnh tâm trở lại, để tự hỏi mình: phải chăng Trung Nguyên - Starbucks là đối thủ trực tiếp, ít nhất tại thị trường trong nước?

Câu trả lời, theo người viết, là không, hoàn toàn không!

Starbucks đang phát triển dạng chuỗi, với triết lý cung cấp một không gian thứ ba, sau nhà và văn phòng, cho mỗi người. Bản thân người viết từng ngồi ở quán Starbucks tại một sân bay ở Mỹ cả buổi sáng, lướt web “chùa” thoải mái, dù chẳng cần phải gọi đồ uống.

Cái lạ (với người viết hồi đó), là không thấy nhân viên nào của Starbucks ra nhắc khéo! Cho đến khi thấu hiểu cái triết lý sâu xa của họ: chốn thứ ba của bạn, ai mà nỡ (hoặc dám) quấy rầy!

Ngược lại, chuỗi cửa hàng cà phê có phải là sản phẩm cốt lõi của Trung Nguyên? Anh Vũ đã từng tiết lộ Trung Nguyên đã đạt doanh số tới 200 triệu USD trong năm 2012, nhưng thử hỏi trong tổng doanh thu đó, bao nhiêu đến từ nguyên liệu thô, bao nhiêu đến từ cà phê G7 hòa tan, và bao nhiêu đến từ chuỗi cà phê Trung Nguyên?

Nói một cách công bằng, nếu có một người xứng là đối thủ của Starbucks tại Việt Nam, thì đó hẳn phải là Highlands Coffee - chuỗi cửa hàng cà phê đang mang lại một không khí rất phù hợp với “môi trường kinh doanh”, và thu hút giới doanh nhân cũng như giới trẻ sành điệu.

Nhưng Highlands, cũng giống như Starbucks, thường chọn cách im lặng. Họ im lặng như để khách hàng của họ được tận hưởng, và thư giãn trong không gian riêng của mình!

Có thể, những ồn ào vừa qua có thể giúp hâm nóng cái tên Trung Nguyên, hay tên tuổi của ông chủ Trung Nguyên tới mọi người, nhưng có thể lại là điểm trừ trong mắt của những người mà Trung Nguyên đang cố hướng tới (ít nhất, nếu họ muốn cạnh tranh với Starbucks).

Còn nhớ, khoảng 50 năm trước đây, khi thị trường cho thuê xe tại Mỹ còn đang được thống trị bởi Hertz, thì Avis đã đưa ra khẩu hiệu “We try harder” (Chúng tôi nỗ lực hơn) và đã trở thành một trong những câu slogan kinh điển trong lịch sử.

Câu slogan này không những tạo ra sự khiêm nhường độc đáo, mà còn rất thành công trong việc khơi gợi sự đồng cảm sâu sắc từ khách hàng. Từ sâu thẳm trong trái tim con người, ai mà chẳng muốn tưởng thưởng cho người luôn biết được vị thế của mình, để nỗ lực hơn, cho dù họ chưa phải là số 1 về thị phần!

Thậm chí, người viết bài đã thoáng buồn khi năm ngoái, năm 2012, Avis đã thay đổi slogan mới “It’s your space”. Chẳng biết khi quyết định từ bỏ câu slogan có sức sống đến nửa thế kỷ như vậy, Avis có lỡ xóa đi một ký ức thân thuộc của khách hàng?

Một thương hiệu, nếu không tìm được sự đồng cảm với khách hàng, thì thương hiệu đó sẽ lớn mà không mạnh, sẽ nổi mà thiếu chiều sâu!

Sự đồng cảm chẳng phải là điều gì lớn lao, mà đến từ những điều rất thường ngày, rất con người. Cách đây khoảng hai tuần, học sinh trường Amsterdam (Hà Nội) xôn xao với một chương trình khá lạ: một anh chàng người Mỹ - giám đốc nhãn hiệu cơm kẹp AppeRice - trực tiếp phục vụ cho học sinh trong ngày khai trương kiosk được đặt tại canteen của trường.

Điều thú vị, anh chàng này có thể nói thành thạo 5 ngoại ngữ. Mỗi học sinh được phát 1 phiếu để đoán những ngôn ngữ đó, và được giảm giá theo số ngôn ngữ được đoán đúng.

Thật ra, trong thời buổi “thế giới phẳng”, chiêu thức này chẳng có gì mới. Không ít người nước ngoài đến Việt Nam để bán hàng, mới đây báo chí đã nói về anh chàng người Đức bán dạo xúc-xích, hay anh chàng người Pháp mở quán nhậu với món cầy tơ. Hay, chuyện người nước ngoài nói sõi tiếng Việt thì cùng lắm cũng chỉ như anh chàng Dâu Tây ngày xưa, đâu còn gì lạ.

Điều quan trọng, là anh chàng láu cá người Mỹ này đã khai thác tối đa lợi thế ngôn ngữ của mình, để kết nối với học sinh Ams. Thương hiệu của Ams luôn gắn với ước mơ vươn ra biển lớn, nơi có đến 99% học sinh khát khao dành học bổng du học, và để trở thành công dân toàn cầu.

Và tất yếu, ngôn ngữ là chìa khóa để mở cửa ra thế giới. Chỉ với sự thách thức nho nhỏ này, họ đã cố gắng tìm được tiếng nói chung, một sự đồng cảm dễ thương giữa nhãn hàng và khách hàng nhí.

Vốn chẳng phải doanh nhân, lại càng không thành đạt như Vũ, nhưng nếu được Vũ hỏi, chắc hẳn người viết bài sẽ nói rằng: Vũ ơi, đừng “la làng” nữa! Vũ hãy dành thời gian gây dựng lại những quán “không gian sáng tạo” như ngày xưa. Nhiều người thích lắm, ở đó có cà phê ngon, có không gian đẹp, và nhất là, nó thật yên tĩnh!

Cần lưu ý khi chọn đối tác làm PR

Không nên đặt hết nhiệm vụ quảng bá cho công ty PR và kỳ vọng ở họ những kết quả tốt đẹp như trong mơ. Dù đã có sự hỗ trợ của họ, doanh nghiệp vẫn cần tham gia vào hoạt động PR của chính mình, dù đó là trên Twitter, Facebook, blog hay bất cứ cuộc trao đổi nào với báo giới.

Việc chọn lựa một công ty truyền thông hỗ trợ công việc PR cho doanh nghiệp có thể không dễ dàng vì không mấy chuyên gia PR dám đảm bảo rằng các hoạt động quảng bá sẽ tạo ra một kết quả đúng như kỳ vọng, đó là chưa nói tới chi phí thực tế có thể vượt quá dự kiến ban đầu.

Để tìm được một đối tác PR hiệu quả, doanh nghiệp phải thật sự thông hiểu năng lực của công ty nhận làm PR bằng cách đặt ra những câu hỏi sau đây.

Làm thế nào đo lường thành công của một đợt quảng bá?

Số lượng “Like” trên trang Facebook hay mức độ xuất hiện thường xuyên trên các phương tiện truyền thông thường được các công ty PR dùng làm thước đo.

Vì vậy, nên dạm hỏi thêm “độc chiêu” có thể giúp doanh nghiệp bạn thực sự tăng trưởng, chẳng hạn số lượng khách hàng tiềm năng gửi email hoặc truy cập website của doanh nghiệp đã gia tăng được bao nhiêu từ khi tung ra chương trình PR.

Phương tiện truyền thông nào vươn được đến nhóm khách hàng tiềm năng?

Công ty PR cần phải biết chính xác đâu là tờ nhật báo hoặc website giúp doanh nghiệp đến với nhóm khách hàng mục tiêu một cách hiệu quả nhất. Công ty PR nào có kinh nghiệm trên cả hai lĩnh vực truyền thông truyền thống và truyền thông kỹ thuật số thường có lợi thế hơn.

Những chương trình PR nào đã được công ty thực hiện trong lĩnh vực mà chúng tôi quan tâm?

Sẽ thuận lợi nếu tiếp cận được với công ty PR có kinh nghiệm trong lĩnh vực mà doanh nghiệp đang hoạt động.Được như vậy, hãy đề nghị cho biết kết quả của một vài chương trình mà họ đã thực hiện cho các khách hàng. Ngoài ra, nên hỏi nhân viên nào đã từng trực tiếp thực hiện các công đoạn cụ thể để trao đổi thêm với người ấy.

Ai sẽ đảm trách trực tiếp tài khoản công ty tôi?

Khi các công ty PR tự giới thiệu, họ thường cử những nhân viên tài năng nhất trình bày.

Còn trên thực tế, những người được phân công làm các công việc cụ thể cho doanh nghiệp có thể có khả năng không bằng. Do đó, điều quan trọng là biết được ai sẽ là người trực tiếp làm công việc PR cho doanh nghiệp và nên dành nhiều thời gian trao đổi với người ấy trước khi quyết định giao dự án cho công ty PR đã tỏ ra “bén duyên”.

Các dịch vụ cụ thể tiêu tốn bao nhiêu tiền?

Các chuyên gia PR thường cung cấp cho khách hàng một gói dịch vụ dựa trên ngân sách do chính khách hàng cung cấp cho họ. Hãy yêu cầu một bản chiết tính các loại hình công việc cụ thể với mức phí rõ ràng, ví dụ thông cáo báo chí, video, tham luận báo chí và quảng bá truyền thông xã hội…

Nên hỏi xem công ty PR ấy có thực hiện cách thanh toán theo kết quả làm việc không (tức là thanh toán một mức phí thấp ban đầu và chi trả thêm phí hoa hồng dựa trên kết quả thực tế). Cách đó sẽ đảm bảo phía công ty PR cùng có chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp.

Cho biết về kinh nghiệm truyền thông xã hội của công ty?

Đã là công ty PR thì phải thật chuyên nghiệp trong lĩnh vực truyền thông xã hội. Hãy tìm hiểu xem họ đã làm gì cho khách hàng của mình trên Facebook và Twitter, kết quả thu được ra sao?

Họ đã phát triển những cuộc thi hoặc khuyến mãi tương tác nào trên các trang cộng đồng?Nếu họ chỉ biết đến cách thức truyền thống thì kênh tiếp thị của bạn sẽ mất đi một số cơ hội kinh doanh.

Chúng tôi cần làm gì để quan hệ cộng tác đạt hiệu quả cao nhất?

Không nên đặt hết nhiệm vụ quảng bá cho công ty PR và kỳ vọng ở họ những kết quả tốt đẹp như trong mơ. Dù đã có sự hỗ trợ của họ, doanh nghiệp vẫn cần tham gia vào hoạt động PR của chính mình, dù đó là trên Twitter, Facebook, blog hay bất cứ cuộc trao đổi nào với báo giới.

Sau khi nghe đề xuất từ phía công ty PR, hãy xem xét cụ thể từng đề xuất và cam kết những điều có thể phối hợp thực hiện. Một khi đã cam kết thì nhất định phải giữ đúng lời hứa để tránh những tranh cãi không cần thiết về sau.